I. Ustawa a potrzeby i warunki

1. Czyste technologie w sektorze energetycznym i w wielu różnych zastosowaniach końcowych stały się pierwszym wyborem dla konsumentów na całym świecie. W budynkach wykorzystanie pomp ciepła do 2050 potroi się, zapewniając 42% ciepła i zużywając tylko 15% energii dotychczas wykorzystywanej do ogrzewania pomieszczeń.
2. Elektryfikacja ogrzewnictwa (nie tylko w domach jednorodzinnych) jest jednocześnie źródłem elastyczności systemu energetycznego – ciepło można łatwo i tanio przechowywać, więc zależność OZE od pogody staje się mniejszym problemem. Dodatkowo nie można zapominać, że źródła OZE stanowią pewien spójny całościowy ekosystem i się nawzajem uzupełniają. Nie można z tego ekosystemu „wyjąć” jednej technologii (wiatr na lądzie), bo wówczas cały się zawali. Dlatego przeciwstawianie wiatru fotowoltaice nie ma sensu, bo te technologie pracują zamiennie (jak wieje, to raczej nie świeci).
3. Wojna w Ukrainie, zatrzymanie dostaw węgla i gazu z Rosji i będący tego następstwem kryzys energetyczne postawiły nas w zupełnie nowej sytuacji, na którą należy reagować adekwatnie do skali zagrożenia. Jest to sytuacja nadzwyczajna i nadzwyczajna musi być na to nasza reakcja.
4. Komisja Europejska, działając w powyższym duchu, przyjęła w 2022 roku dyrektywę RePower EU. Zakłada ona m.in. przyspieszenie wydawanie zgód na nowe instalacje OZE (w tym wiatr) do dwóch lat. Ścieżka z projektu rządowego to minimum 4-5 lat.
5. Problemem polskich OZE jest biurokracja i brak przyłączy. Polska zajmuje drugie miejsce w Europie pod względem ilości źródeł OZE których konstrukcja jest wstrzymywana przez procedury. Tymczasem w wielu krajach – Europa, USA od roku 2022 widoczne jest przyspieszenie procesów decyzyjnych. Hiszpania planuje przyspieszone wydawanie pozwoleń na projekty fotowoltaiczne o mocy do 150 MW i nowe farmy wiatrowe do 75 MW, podczas gdy Portugalia planuje odstąpić od ocen oddziaływania na środowisko projektów fotowoltaicznych o mocy do 50 MW.
6. Odległość 700m – oczywiście, to fatalny „kompromis”. Nie tylko z powodu znacznego (ok.50%) zredukowania ogólnego potencjału lokalizacyjnego dla farm wiatrowych, ale przede wszystkim dlatego, że kasuje możliwość skorzystania z istniejących już Planów Miejscowych „MPZP”, uchwalonych w latach 2010-2015, w których odległość 500 m była już uwzględniana, bo taki jest przeważnie maksymalny zasięg hałasu. W odległości 500m od turbiny odczuwalny hałas (40db) jest taki jak w pomieszczeniu, w którym pracuje lodówka.
7. 700 m nikt wtedy nie brał pod uwagę i nie planował przy uchwalaniu MPZP, bo nie było takiej potrzeby (hałas nie dociera tak daleko). Tym samym, stare MPZP nie nadają się w 90% lokalizacji projektów, w nich kierowano się zasadą ochrony przed hałasem, a uchwalenie nowego MPZP, po rządami nowej ustawy, to będzie okres 3-
4 lat.
8. Tym samym jakiekolwiek istotne z punktu widzenia systemu moce wiatrowe pojawią się za 6-7 lat, zamiast za 2-3 lata, a do tego czasu jesteśmy zdani wyłącznie na istniejące źródła + PV, co tylko spotęguje problemy bilansowania systemu i utrzyma wysokie koszty energii.

II. Energetyka wiatrowa a mity z nią związane

1. Wiatr jest coraz bardziej stabilną formą zasilania. Nowe lądowe farmy wiatrowe działają teraz ze współczynnikiem wykorzystania mocy do 40%.
2. Wiatr jest lokalnym źródłem energii. Zmniejsza import energii do Europy/Polski i ekspozycję na zmienne ceny paliw kopalnych. Gdyby ustawy 10h nie było to zachowując tempo rozwoju energetyki wiatrowej z lat 2012-2015 moglibyśmy nie importować w ogóle węgla energetycznego.
3. Branża wiatrowa stale ulepsza materiały, z których korzysta. 85-90% turbiny nadaje się do recyklingu.
4. Wiatr to również najtańsze źródło energii odnawialnej. Najniższa aktualnie cena energii z wiatru lądowego to około 20-29 EUR/MWh (cena z aukcji w Hiszpanii). Łatwo porównać ten koszt z kosztem energii z węgla – dziś około 600 zł/MWh. Koszt energii z farm offshore to aktualnie wg ustawy 320 zł/MWh i dużo taniej wyprodukować się jej nie da (branża liczy na sporą podwyżkę tej ceny).
5. Zmniejszając obszar, na którym mogłyby powstać siłownie wiatrowe spowoduje wzrost cen energii elektrycznej, zwiększenie ilości emitowanego CO2 oraz innych substancji chemicznych, gdyż do rosnącego zapotrzebowania na energię elektryczną będziemy musieli utrzymać spalanie węgla, budować jednostki gazowe uzależniając się od surowców, których Polska nie posiada.
6. Szacuje się, że inwestycje wiatrowe spowodują rozwój lokalnych firm zaangażowanych w przygotowanie inwestycji jego realizację oraz dostawę podstawowych komponentów. Według różnych instytucji zajmujących się energetyką wiatrową wartość przychodów polskiego sektora związanego z rozwojem energetyki wiatrowych może wynieść od 50 do 80 mld złotych w latach 2023 – 2030.
7. Dalszy rozwój energetyki wiatrowej zwiększy zainteresowanie naszym krajem producentów bardziej zaawansowanych komponentów do siłowni wiatrowych, w Polsce pod Opolem niemiecka firma Enercon produkuje generatory do siłowni wiatrowych o mocy 5,5 MW sprzedawane do obu Ameryk.
8. Farmy offshore są podłączane do sieci przesyłowej(PSE), turbiny na lądzie mogą być podłączone do sieci dystrybucyjnej, a energia z nich „konsumowana” lokalnie. Ponadto coraz popularniejsze są rozwiązania typu „cable pooling” gdzie do jednego punktu przyłączeniowego sieci podłącza się szereg źródeł (wiatrowych, słonecznych, biogazowych) i magazynów zapewniając niemal linową dostawę energii korzystając
z niemal idealnej negatywnej korelacji słońca i wiatru w Polsce („jak wieje, to rzadko świeci słońce”). W ustawie senackiej stworzono preferencje dla takich układów. 9. Lądowe turbiny wiatrowe są szybkie w instalacji i mogą zostać zbudowane w ciągu kilku miesięcy.
10. Lądowe farmy wiatrowe mają niewielki fizyczny wpływ na otaczające je obszary. Nie są uwalniane toksyny, gazy cieplarniane, a wokół turbin można uprawiać ziemię i mają one niewielki wpływ na dziką przyrodę.
11. Farmy wiatrowe na lądzie są niezbędnym elementem budowy samowystarczalności energetycznej gmin i lokalnych społeczności, mogą być źródłem taniej energii (i pośrednio ciepła) dla wspólnot lokalnych oraz źródłem dochodu dla tych społeczności (opłata proponowana w projekcie senackim).
12. Negatywne efekty uboczne instalacji turbin wiatrowych są ograniczone, a fantazji na temat znikania zwierząt z otoczenia turbin czy generowanego przez nie pola elektromagnetycznego nie potwierdzają żadne poważne badania. Publiczne snucie takich fantazji to działalność porównywalna z ruchem antyszczepionkowym.
13. US Fish and Wildlife Service szacuje, że koty są odpowiedzialne za śmierć 2,4 miliarda ptaków każdego roku. Następnie kolizje ze szkłem budowlanym i pojazdami są odpowiedzialne za około 800 milionów zgonów. Dla porównania, każdego roku około 230 000 ptaków ginie po zderzeniu z turbiną wiatrową.

III. Podstawowe założenia do projektu zmiany ustawy o inwestycjach w energetyce wiatrowej (projekt senacki, przyjęty przez Senat przy poparciu senatorów całej opozycji)

1. Celem projektu jest zmiana przepisów ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o inwestycjach w energetyce wiatrowej, które spowodowały, że na terenie całej Polski zdecydowanie ograniczona została możliwość budowy nowych elektrowni wiatrowych, co jest całkowicie sprzeczne z potrzebą rozwoju ekologicznych form wytwarzania energii elektrycznej. Obowiązujące przepisy w tym zakresie zamrażają realizację nowych inwestycji wiatrowych, a w odniesieniu do inwestycji już zrealizowanych skutkują wykluczeniem możliwości zabudowy mieszkaniowej terenów wokół inwestycji. Polska energetyka wiatrowa została „zamrożona” na 6 lat. W tym okresie w branży dokonała się rewolucja technologiczna – wprowadzono dużo bardziej efektywne turbiny o większej mocy (5-6 MW w miejsce 2-3 MW) jednocześnie zmniejszając ich oddziaływanie na środowisko. Co warto podkreślić przepisy obowiązującej ustawy nie tylko uniemożliwiły wznoszenie nowych elektrowni ale nawet modernizację istniejących.
2. Projekt autorstwa zespołu ekspertów Instytutu Obywatelskiego i Platformy Obywatelskiej zakłada, by o odległości pomiędzy elektrownią wiatrową a ww. obiektami decydowały organy gminy uwzględniając zasięg akustycznego
oddziaływania elektrowni wiatrowej z zachowaniem minimalnej odległości wyznaczonej na 500 metrów.
3. Jednocześnie projekt porządkuje i upraszcza procedury uzyskiwania pozwoleń na budowę instalacji OZE wprowadzając obowiązek podjęcia, po konsultacjach społecznych specjalnej uchwały Rady Gminy w jakiej taka inwestycja miałaby powstać lecz bez konieczności uchwalania zmiany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego uwzględniając potrzeby rozwojowe gminy wynikające z przyjętych kierunków określonych w studium uwarunkowań przestrzennych Ma to zapobiec powtarzaniu podobnej procedury konsultacji i zatwierdzania zmian skutkującej znacznym wydłużeniem okresu przygotowywania inwestycji. Aktualna sytuacja na rynku energetycznym i konieczność szybkiego uniezależnienia się od paliw kopalnych skłania do maksymalnego uproszczenia procedur z pełnym, jednak, poszanowaniem dla zdania społeczności lokalnych i zasad ładu przestrzennego oraz ochrony środowiska.
4. Projekt wprowadza, w odniesieniu do nowych inwestycji w energetykę wiatrową (odnawialną) powstałych w oparciu o tę ustawę nowy podatek lokalny dla przedsiębiorstwa użytkującego taką farmę w wysokości 3% przychodów brutto z instalacji. Ten podatek ma być, w intencji wnoszących projekt, podstawowym instrumentem, który będzie stanowił o zainteresowaniu lokalnych społeczności inwestycjami OZE na ich terenie. Biorąc pod uwagę koszty produkcji energii w takich instalacjach podatek nie będzie stanowił zagrożenia dla ich rentowności, a elementem budowy synergii między rozproszoną energetyką odnawialną a samorządami.
5. Szybkie uchwalenie ustawy, w ocenie wnioskodawców, zapewni w okresie od roku 2023 do 2030 nawet 10 GW mocy wiatrowej na lądzie, co pozwoli na produkcję około 30 TWh

Źródło: Instytut Obywatelski

„Kobiety w biznesie: stan obecny, proponowane rozwiązania” Forum Odpowiedzialnego Biznesu – vide link:

https://odpowiedzialnybiznes.pl/wp-content/uploads/2012/12/Analiza_tematyczna_4_Kobiety_w_biznesie.pdf

Źródło: https://odpowiedzialnybiznes.pl

Są najwyższe od ćwierćwiecza.

DR SŁAWOMIR DUDEK

IRG SGH

Badanie Kondycji Gospodarstw Domowych i rynku Consumer Finance

Prowadzone wspólnie przez

Instytuty Rozwoju Gospodarczego SGH i Związek Przedsiębiorstw Finansowych

dr Sławomir Dudek – Inflacja (1)

Proces starzenia się ludności Polski jest w perspektywie najbliższych kilkudziesięciu lat nieodwracalny. Pandemia COVID-19 nie zmieniła kluczowych wyzwań związanych z polityką wobec osób starszych, a raczej wyostrzyła wszystkie systemowe luki i lepiej pokazała konsekwencje – czasami śmiertelne – braku rozwiązań, np. w zakresie deinstytucjonalizacji.

Biorąc pod uwagę całokształt sytuacji, potrzebujemy przede wszystkim społeczności lokalnych przyjaznych ludziom w każdym wieku i o różnym poziomie (niepełno)sprawności, ale ze względu na przemiany społeczno-demograficzne w szczególności potrzebujemy społeczności przyjaznych seniorom. Źródeł, które mogą przyczynić się do poprawy jakości życia Polaków uwzględniając trend dotyczący starzenia się populacji jest jednak o wiele więcej.

Przedstawiamy raport, który wskazuje konieczne elementy, które wymagają usprawnienia w ramach prowadzenia polityki wobec osób starszych.

Raport dostępny tutaj: Polityka-wobec-osob-starszych-po-pandemii.pdf (instytutobywatelski.pl)

Gospodarka Polski znajduje się w szczególnym momencie. Po mrocznym minionym roku perspektywa wyjścia z pandemii daje nadzieje, ale jednocześnie każe zadawać pytania o kształt postpandemicznej Europy. Jak pisał niedawno dla Instytutu Obywatelskiego Piotr Buras, otwiera się nowy rozdział – Europejski Zielony Ład, Fundusz Odbudowy, wspólny europejski dług – wszystkie one będą kształtować Unię inną od tej, którą znamy. Dla Polski również otwiera się nowy rozdział. Pełen szans, ale i wyzwań. W ciągu minionych dekad Polska wykorzystała wiele atutów. Nie bez powodu nasz kraj w opracowaniach jest wymieniany jako przykład jednej z najbardziej udanych transformacji po roku 1989. Jednakże po latach wyjątkowej koniunktury na horyzoncie rysują się coraz liczniejsze wyzwania. Najważniejsze spośród nich to naszym zdaniem:

• rosnąca rola państwa w gospodarce;
• dekarbonizacja gospodarki;
• pogarszająca się struktura demograficzna;
• niski poziom uczestnictwa w rynku pracy.

Przewodnia rola państwa

Trzydzieści lat temu dzięki odważnym reformom rynkowym Polska weszła na drogę wolnorynkowej transformacji. Dzięki wspólnemu wysiłkowi tak przedsiębiorców, jak i pracowników odnieśliśmy jako społeczeństwo wielki sukces, a nasz kraj przywoływany jest w międzynarodowych opracowaniach jako modelowy przykład udanej transformacji. Po latach możemy naturalnie dyskutować nad tym, czy owoce tego sukcesu są sprawiedliwie dzielone, ale nie możemy nie zauważyć, że Polska trafiła do grona najbogatszych państw świata, skokowo nadrabiając dystans dzielący nas od państw „bogatego Zachodu”.

Ostatnie pięć lat to jednak proces zawracania z wolnorynkowej ścieżki i stopniowego powrotu do ręcznego sterowania procesami gospodarczymi. Państwo PiS postanowiło wejść w nowe obszary, coraz częściej zacierając granicę między tym, co prywatne, a tym, co państwowe. Wszyscy zwrócili uwagę na przejęcie przez Orlen grupy medialnej Polska Press, a wcześniej Ruchu, ale apetyt rządzących jest znacznie, znacznie większy. To już nie tylko spółki energetyczne, koncerny paliwowe czy kopalnie, które na podstawie mglistych kryteriów uznawane są za sektory strategiczne. Trwa renacjonalizacja sektora bankowego – już teraz „państwowe” banki kontrolują ponad 30% aktywów tego sektora. Dwa z trzech największych banków są zarządzane lub współzarządzane przez polityków partii rządzącej. Prezesem Pekao jest przecież niedawny wiceminister finansów, a członkiem Zarządu PKO Maks Kraczkowski, który na to nie najgorzej płatne stanowisko (2,6 mln złotych w roku 2019) trafił z poselskich ław PiS. Także w zarządzie PZU, zdecydowanie największego polskiego ubezpieczyciela, posady z milionowymi wynagrodzeniami znaleźli między innymi urzędnicy kancelarii prezydenta czy były szef CBA.

Ale to już nie tylko banki i wielkie koncerny energetyczne stają się politycznym łupem. Atrakcyjny dla Zjednoczonej Prawicy wydaje się także sektor spożywczy (plany budowy Polskiego Holdingu Spożywczego), a nawet… budowlany. Rząd podjął decyzję o dokapitalizowaniu PKP Polskie Linie Kolejowe kwotą 850 mln złotych celem inwestycji kapitałowych w jej spółki zależne, a w rządowym dokumencie wprost mowa o tym, że PKP PLK ma stać się dominującym graczem na rynku infrastruktury robót budowlanych. Takie dokapitalizowanie pozwala oferować niższe ceny w przetargach, wygrywać je i tym samym eliminować pozbawionych wsparcia państwa prywatnych konkurentów. Zadajmy zatem pytanie: czy nawet tory musi w Polsce budować spółka państwowa? Przykład PKP PLK jest symptomatyczny. Osłabione pandemią i wprowadzonymi przez rząd restrykcjami firmy prywatne stają się potencjalnie łatwym celem dla firm kontrolowanych przez polityków, których dostęp do kapitału jest niemal nieograniczony. W ten sposób państwo wchodzi w kolejne obszary gospodarki, eliminując podmioty prywatne.

Dlaczego jest to zjawisko niebezpieczne? Spółki kontrolowane przez Skarb Państwa realizują wątpliwe inwestycje, finansują przyjaciół władzy (Rydzyk + tzw. „niezależne” media) oraz prowadzą kumoterską politykę kadrową. Symbioza między politykami Zjednoczonej Prawicy a państwowymi spółkami i prawicowymi mediami zaczyna coraz bardziej przypominać model węgierski. Trwająca oligarchizacja gospodarki ma wiele negatywnych następstw. Poza patologiami wymienionymi powyżej rośnie również wianuszek firm prywatnych, których los uzależniony jest od spółek kontrolowanych przez Skarb Państwa. Agencje marketingowe, domy mediowe, dzienniki, ale także – jak widać – podwykonawcy budowlani – wszyscy w mniejszym lub większym stopniu stają się zakładnikami polityków Zjednoczonej Prawicy. W takim układzie zależności jak ryby w wodzie poruszają się byli politycy, różnej barwy „macherzy”, rzekomo świadczący usługi PR-owe, a w rzeczywistości będący niezarejestrowanymi lobbystami. Czas z tym skończyć. Czas na debatę o tym, które sektory gospodarki są naprawdę strategiczne. Czy sprzedaż hot dogów na stacji benzynowej to obszar strategiczny z punktu widzenia państwa? Z drugiej strony: dlaczego PKN Orlen dążąc do dominacji na rynku, gotów jest oddać elementy infrastruktury, które akurat można nazwać strategicznymi, jak choćby część infrastruktury magazynowej?

Efektywną gospodarkę można budować przy minimalnym udziale kapitału publicznego. Stany Zjednoczone – wciąż największa gospodarka na świecie – zostawiają produkcję najnowocześniejszych myśliwców, ba, nawet zdobywanie kosmosu – spółkom prywatnym. Tymczasem polski rząd planuje wielomiliardowe inwestycje w projekty z góry skazane na klęskę, jak choćby nieszczęsny samochód elektryczny Izera. Czy tego typu inwestycje kapitałowe to najlepszy sposób spożytkowania ograniczonych przecież zasobów państwa, czyli nas wszystkich? Przy chronicznie niedofinansowanej ochronie zdrowia, przy pensjach nauczycieli na poziomie trzech tysięcy złotych?

Dekarbonizacja gospodarki

Grudniowy szczyt Unii Europejskiej przyniósł decyzję o podwyższeniu poziomu redukcji emisji gazów cieplarnianych do roku 2030 do 55 proc. (z 40 proc.) względem poziomu z roku 1990. Była to odważna decyzja, istotnie podnosząca zobowiązanie klimatyczne. Bez wątpienia jest to wielka szansa na przyspieszenie strukturalnych zmian niezbędnych do osiągnięcia neutralności klimatycznej w roku 2050. To dobra wiadomość dla nas i dla przyszłych pokoleń Polaków. Jednocześnie jednak dla polskiej gospodarki będzie to potężne wyzwanie. Wyzwanie, które należy przekuć w szansę.

Obecnie hurtowe ceny energii w Polsce są najwyższe w całej Unii Europejskiej. Za to, że za prąd wciąż płacimy mniej niż niektórzy nasi sąsiedzi, odpowiadają niższe podatki, przy czym obserwując rosnący poziom zadłużenia Polski, można się obawiać, czy i tu rząd nie zechce poszukać dodatkowych przychodów. Dlaczego koszt wytworzenia energii w Polsce jest tak wysoki? Winna jest przede wszystkim struktura produkcji. Pięciokrotny wzrost cen uprawnień do emisji dwutlenku węgla od roku 2017 sprawia, że energia wytwarzana w naszych opalanych węglem elektrowniach jest koszmarnie droga. Za lata zaniedbań, braku woli i odwagi przy podejmowaniu decyzji zarówno w odniesieniu do kopalń, jak i odnawialnych źródeł energii przyjdzie teraz zapłacić nam wszystkim. Zapłacą także firmy, dla których rosnące ceny energii oznaczają spadek międzynarodowej konkurencyjności. Niestety struktura polskiego przemysłu cechuje się wyjątkowo wysoką energochłonnością z relatywnie wysokim udziałem takich sektorów, jak produkcja cementu, hutnictwo, odlewnictwo czy produkcja papieru.

Wykres 1. Cena uprawnień do emisji 1 tony CO2 (w euro)

Źródło: Bloomberg.

Analitycy rynkowi oczekują dalszego wzrostu cen uprawień do emisji CO2 w nadchodzącej dekadzie nawet do 90 euro za tonę. Oznacza to jedno – za opieszałość władz w działaniach wobec sektora górniczego zapłacą wszystkie pozostałe gałęzie gospodarki.

Barwy „jesieni życia” malują się właśnie teraz

O pułapce demograficznej mówi się wiele od dłuższego czasu. Wszystko z uwagi na fakt, że problem starzenia się społeczeństwa dotyczy nie tylko Polaków, ale także wielu innych narodowości na świecie. Problem „starzejącej się Europy” to również jedno z większych wyzwań dla całej Unii Europejskiej. Według najnowszych prognoz Eurostatu liczba osób w wieku produkcyjnym będzie się stale zmniejszała na rzecz rosnącego udziału osób starszych wśród ogółu ludności. Odsetek osób w wieku 80 lat lub starszych w stosunku do liczby ludności w państwach członkowskich Unii Europejskiej wzrośnie w okresie od 2019 do 2100 roku dwa i pół raza, z 5,8 proc. do 14,6 proc. Warto dodać, że obecnie na każdą osobę w wieku 65 lat lub więcej przypadają, według średniej unijnej, ponad trzy osoby w wieku produkcyjnym, w 2100 roku będą to już zaledwie mniej niż dwie osoby. Brak zdecydowanych działań doprowadzi zatem do wielu problemów odnoszących się do zapewnienia odpowiedniej jakości usług publicznych, dostępu do opieki zdrowotnej, a przede wszystkim zapewnienia finansowania innych wydatków socjalnych związanych między innymi z wypłatą emerytur osobom starszym. Można wspomnieć o gigantycznych problemach związanych z zaspokojeniem potrzeb rynku pracy.

Wiele rządów na świecie podjęło radykalne kroki w celu ograniczenia negatywnych skutków kryzysu demograficznego. Obecnym wyzwaniem dla polityków w takich krajach, jak Niemcy jest doprowadzenie do zrównania wysokości świadczeń emerytalnych, które otrzymują kobiety, w stosunku do tych otrzymywanych przez mężczyzn. Przedmiotem debaty publicznej nie jest zatem sam fakt, że w wielu z tych państw zdecydowano się wydłużyć moment, w którym można przejść na emeryturę. Z uwagi na większą długość trwania życia kobiet podejmowane są również decyzje dotyczące zrównania wieku emerytalnego obu płci. Po objęciu władzy w Polsce przez obóz Zjednoczonej Prawicy podjęto natomiast bezprecedensowe kroki, które skazały Polaków na głodowe emerytury w przyszłości,  co odróżnia nas od wielu państw w Europie Zachodniej. Rządzący zapominają również o istotnych reformach instytucjonalnych, które mogłyby przeciwdziałać malejącej liczbie urodzeń oraz zabezpieczać potrzeby osób starszych, na przykład poprzez rozwijanie leczenia i opieki geriatrycznej. Jednorazowe transfery socjalne, popularnie nazywane „trzynastymi emeryturami”, zostały trafnie określone przez Pawła Wojciechowskiego, który przez wiele lat pełnił funkcję głównego ekonomisty w ZUS, jako działania rozmiękczające i stwarzające duże niebezpieczeństwo dla systemu emerytalnego w Polsce. Dla rządzących jest to element całościowej manipulacji związanej z budową iluzorycznego państwa dobrobytu poprzez zapewnienie świadczeń finansowych, podobnie jak „500 plus”, które również nie spełniło swojego głównego celu, jakim miało być zwiększenie liczby urodzeń w naszym państwie. Ta korzystna dla wyborczych sondaży retoryka populistów stała się znaczącym problemem dla partii opozycyjnych, które przy próbie podejmowania jakiejkolwiek debaty nad aktualną formą redystrybucji dóbr publicznych są skazane na krytykę ograniczającą się do prostego: „zobaczcie, to oni chcą wam zabrać…”.

Tymczasem w świetle aktualnych zobowiązań programowych należy zauważyć, że Platforma Obywatelska przedstawiła kilka ciekawych propozycji, które wychodzą naprzeciw wyzwaniom demograficznym oraz aktywizacji osób starszych na rynku pracy, które mogą prowadzić do zapewnienia lepszej przyszłości polskiemu społeczeństwu i do uniknięcia perspektywy otrzymywania głodowych emerytur. Jedną z nich jest zwolnienie emerytur z podatku PIT po ich uprzednim unettowieniu. Ponadto przedstawiciele Platformy Obywatelskiej przygotowali projekt ustawy, która zwalnia pracodawców i pracowników, którzy osiągnęli wiek emerytalny, a chcą dalej pracować, z obowiązku opłacania wszystkich składek na ubezpieczenie społeczne poza składką zdrowotną.

Kryzys demograficzny jest niczym bomba z opóźnionym zapłonem, a negatywne skutki jego oddziaływania jesteśmy w stanie zredukować pod warunkiem podjęcia zdecydowanych i odpowiedzialnych kroków przez rządzących. Tymczasem obóz Zjednoczonej Prawicy nie tylko odwrócił wzrok od problemów, ale również trwale przyczynia się do pogłębiania się tego niepokojącego zjawiska.

Wykres 2. Struktura wiekowa ludności w podziale na główne grupy wiekowe, UE-27, lata 2019–2100 (% całkowitej liczby ludności)

Źródło: Eurostat.

Wykres 3. Prognozowany całkowity współczynnik obciążenia demograficznego i współczynnik obciążenia demograficznego osobami starszymi, UE-27, lata 2019–2100 (%)

Źródło: Eurostat.

Praca musi się opłacać

Na uwagę natomiast zasługuje niewątpliwie program „Niższe podatki – wyższa płaca”, który Koalicja Obywatelska zaproponowała w ostatnich wyborach parlamentarnych. Rozwiązuje on problem relatywnie wysokiego opodatkowania i oskładkowania wynagrodzeń niższych niż średnia krajowa. Warto podkreślić, że dzisiaj należy ono do jednego z najwyższych wśród krajów OECD. Na ten program składają się dwa główne elementy:

• obniżenie podatków i składek – tak, żeby PIT, ZUS i składka na NFZ nie przekraczały łącznie 35% zarobków Polaków; dla porównania, obecna władza podbiła maksymalny poziom opodatkowania i ozusowania płac do ponad 50%; proponowana obniżka składek nie objęłaby składki na NFZ i składki emerytalnej, dzięki czemu nie zmniejszyłyby się nakłady ani na ochronę zdrowia, ani na przyszłe emerytury;
• ponad połowa pracowników uzyskałaby inne, dodatkowe wsparcie – premię za aktywność; to szczególnie ważne dla osób o mniejszych dochodach; z tego wsparcia skorzysta każdy, kto pracuje na umowie o pracę i zarabia mniej niż dwukrotność płacy minimalnej; założenie jest takie, aby dochód netto tych osób, czyli wysokość wynagrodzenia na rękę, w praktyce pokrywał się z obecną płacą brutto; technicznie to dodatkowe wsparcie mogłoby przyjąć dwie formy: albo wypłaty ze strony państwa, albo malejącej wraz ze wzrostem wynagrodzenia kwoty wolnej, obejmującej nie tylko PIT, ale też część składek na ubezpieczenie społeczne.

Wzrost wynagrodzeń jest konieczny, żeby ludzie pracujący mogli się bogacić, ale nie może obciążać tylko pracodawców, ponieważ przyniesie to skutek odwrotny do zamierzonego i doprowadzi do zmniejszenia zatrudnienia. Jest to tym istotniejsze, że ostatnie dane wskazują, że w Polsce spada liczba nowych miejsc pracy.

To tylko wybrane z wielu zagrożeń, które obecna władza całkowicie zignorowała.

Wykres 4

Wykres 5. Obciążenie podatkowo-składkowe względem kosztu pracy według wysokości i źródła dochodu

Źródło: P. Chrostek, J. Klejdysz, D. Korniluk, M. Skawiński, Wybrane aspekty systemu podatkowo-składkowego na podstawie danych PIT i ZUS 2016, MF Opracowania i Analizy, Ministerstwo Finansów, Warszawa 2019.

https://www.gov.pl/web/finanse/wybrane-aspekty-systemu-podatkowo-skladkowego-na-podstawie-danych-pit-i-zus-2016

poniżej link do analizy przygotowanej przez Instytut Obywatelski dotyczącej skutków zakazu handlu w niedzielę.

Zachęcam do zapoznania się z nim.

https://instytutobywatelski.pl/raporty/194-zakaz-handlu-w-niedziele-spoleczne-i-gospodarcze-skutki-regulacji

informujemy o nowym wydawnictwie Biura Analiz, Dokumentacji i Korespondencji:

OT-685, Wojna polsko-bolszewicka 1919-1920 – zarys tła historycznego

Publikacja jest dostępna w załączniku oraz na stronie internetowej Senatu, w zakładce Prace/ Wybrane opracowania Biura Analiz, Dokumentacji i Korespondencji:

https://www.senat.gov.pl/gfx/senat/pl/senatopracowania/194/plik/ot_685.pdf

Zapraszamy do lektury.

@Adbodnar #Senat #RzecznikPrawObywatelskich #PrawaCzłowieka #Demokracja #Wolność #senatorSzejnfeld #AdamBodnar

Senator Adam Szejnfeld

Nie ulega wątpliwości, że odpowiednikiem w społeczeństwie słabych i wrażliwych w gospodarce są mikroprzedsiębiorstwa oraz firmy małe, ale epidemia w Polsce zaczyna dotykać swoimi konsekwencjami już także przedsiębiorstwa średnie i duże. Występuje zatem konieczność podjęcia rozwiązań prawnych (legislacyjnych) i faktycznych, które będą wspierały nie tylko najmniejsze firmy, ale także i duże przedsiębiorstwa.

Poza wskazaną wyżej koniecznością już dzisiaj trzeba przygotować finanse państwa, jak i jego instytucje do innego ważnego procesu. Chodzi o ratowanie przed upadłością przedsiębiorstw, zwłaszcza tych ważnych dla gospodarki narodowej, którym może grozić przejściowa utrata płynności, a skutkiem tego i upadłość. W tym celu należy stworzyć i przyjąć rządowy program, mający na celu realizację tego ważnego zadania. Zarys koncepcji tego programu został w zaprezentowany w niniejszym opracowaniu pod nazwą „Życie po życiu”.

W dalszych częściach natomiast prezentowanego opracowania, czytelnik znajdzie proponowane rozwiązania według mnie pilne do podjęcia tak, aby ograniczyć negatywne skutki kryzysu wywołanego epidemią COVID-19. Wskazane instrumenty odnoszą się tak do dużych przedsiębiorstw, jak i tych najmniejszych. Dotyczą też nie tylko firm i zatrudnionych w nich pracowników, ale i innych grup społecznych, które wydaje się, że zostały pominięte przez rząd w dotychczasowych programach pomocy obywatelom.

Część I. Restrukturyzacja przedsiębiorstw dużych.

„ŻYCIE PO ŻYCIU”.

Cel: Przeciwdziałanie upadłościom firm oraz pomoc w odzyskaniu pozycji konkurencyjnej na rynku krajowym i międzynarodowym po zakończeniu epidemii. Poza działaniami rządu do realizacji wskazanego celu będzie należało zaangażować wiele innych podmiotów i instytucji publicznych, przede wszystkim takich jak:

1). Agencja Rozwoju Przemysłu (ARP),

2). Korporacja Ubezpieczeń Kredytów Eksportowych (KUKE),

3). Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK)

4). Polski Fundusz Rozwoju (PFR)

5). Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS)

Zadania:

1. Przyjęcie specustawy restrukturyzacyjnej określającej czas trwania, warunki oraz procedury przeprowadzania procesów restrukturyzacyjnych firm, którym grozi przejściowa utrata płynności, a co za tym idzie upadłość. Ustawa oraz na jej podstawie stworzony program rządowy, powinny przewidywać następujące instrumenty i zasady działania:

1). Zawieszenie obowiązywania prawa upadłościowego wobec wybranych przedsiębiorstw przeznaczonych do restrukturyzacji.

2). Redukcja zadłużenia wobec budżetu państwa w zakresie PIT, CIT i VAT, a w szczególnych przypadkach całkowite oddłużenie.

3). Odroczenie, a w szczególnych przypadkach zaniechanie w części lub w całości płatności zobowiązań wobec ZUS.

4). Dofinansowanie poprzez skup obligacji/akcji ratowanego przedsiębiorstwa przez podmiot prowadzący proces restrukturyzacji (np. ARP, PFR).

5). Przeprowadzenie restrukturyzacji majątkowej, finansowej, organizacyjnej i produkcyjnej danego przedsiębiorstwa oraz stanu jego zatrudnienia.

6). Ponowne wprowadzenie, po przewidzianym czasie na restrukturyzację i uzdrowienie (np. 3 lata), przedsiębiorstwa na wolny rynek, albo w sytuacji niepowodzenia procesu, postawienie go w stan upadłości.

Cześć II. Utrzymanie płynności finansowej przedsiębiorstw oraz deregulacja.

„DZIAŁASZ WIĘC JESTEŚ”

1. Ubezpieczenia społeczne i zdrowotne:

a). MMŚP – ZUS, KRUS. Zwolnienie, po zaistnieniu określonych warunków, z obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne przez określony czas (co najmniej od 3 do 6 miesięcy) nie tylko mikroprzedsiębiorców, ale także małe i średnie firmy.

b). Duże przedsiębiorstwa – ZUS. Odroczenie obowiązku uiszczania składek do ZUS z możliwością późniejszego rozkładania ich na raty, a w szczególnych przypadkach, po spełnieniu określonych warunków, umarzania części lub całości składek.

2. Banki i firmy leasingowe. Zawieszenie spłaty kredytów i odsetek od kredytów bankowych oraz rat leasingowych przedsiębiorców (bez względu na wielkości firmy) wykazujących określony spadek dochodów. Zawieszenie nie mniej niż na 3 miesiące z możliwością następnie rozłożenia zaległości na raty.

3. PIT, CIT, Podatek od nieruchomości:

a). MMŚP – zwolnienie. Zwolnienie (na okres jak wyżej) z podatków: dochodowego PIT, dochodowego CIT oraz od podatku nieruchomości.

b). Firmy duże – odroczenie. Firmy zatrudniające powyżej 250 pracowników odroczenie płatności należności ww. podatków, a w następnych okresach możliwość spłaty w ratach.

c). Odliczenia strat. Możliwość odliczenia straty roku bieżącego od dochodu uzyskanego w 2019 roku dla wszystkich firm bez względu na sektor, branżę czy wielkość.

4. VAT – Możliwość odroczenia płatności VAT dla firm spełniających określone warunki oraz ewentualne przyspieszenie zwrotu podatku VAT. Przede wszystkim jednak należy przeanalizować możliwość okresowego obniżenia stawek VAT – tak stawki podstawowej, jak i stawek obniżonych (minimum na wybrane towary i usługi mające znaczenie w okresie przezwyciężania negatywnych skutków epidemii).

5. Akcja pożyczkowa i kredytowa. Uruchomienie na preferencyjnych zasadach akcji pożyczkowej dla MMŚP oraz kredytowej dla dużych przedsiębiorstw spełniających określone kryteria. Dla wszystkich natomiast wprowadzenie systemu gwarancji Skarbu Państwa dla udzielanych pożyczek i kredytów.

6. Zawieszenie działalności gospodarczej przedsiębiorstwa i czasowe bezrobocie pracowników – Objęcie możliwością zawieszenia działalności gospodarczej także mikroprzedsiębiorstwa zatrudniające do 9 pracowników (obecnie tylko firmy jednoosobowe). Jest to absolutnie konieczne bowiem w przeciwnym razie firmy tej wielkości popadające w kłopoty mają jako alternatywę jedynie likwidację i przeprowadzenie kosztownego procesu zwolnień pracowników. Oczywiście zawieszenie działalności z powodów sytuacji nadzwyczajnej związanej z epidemią musiałoby odbywać się na innych zasadach niż firm jednoosobowych. Po pierwsze takie zawieszenie powinno być ograniczone w czasie, np. do 6 miesięcy, po drugie, pracownicy musieliby otrzymać specjalny zasiłek obliczany np. w stosunku do minimalnej płacy, który powinien być w całości pokrywany przez państwo, a więc zupełnie inaczej niż w przypadku tzw. postojowego (instytucja czasowego bezrobocia). W tamtym bowiem przypadku firma nie zamyka działalności, a w przypadku zawieszenia firma zupełnie zaprzestaje (czasowo) działalności gospodarczej. Chodzi jednak o to, aby ją wznowiła, a jej pracownicy mieli: a). środki na utrzymanie, b). gwarancje przywrócenia do pracy.

7. Zasiłek chorobowy. Jeśli pracownik jest niezdolny do pracy z powodu COVID-19 państwo powinno przejąć płacenie zasiłku chorobowego od 1. dnia niezdolności do pracy, zamiast pokrywać chorobowe dopiero od 34. dnia. W czasie kryzysu wywołanego epidemią koronawirusa bowiem pracodawcy i tak mają poważne problemy z utrzymaniem prowadzenia działalności gospodarczej oraz stanu zatrudnienia. Nie powinni zatem być dodatkowo obciążani kosztami wypłacania chorobowego w zamian za ZUS. Należy jednocześnie rozważyć podniesienie wymiaru zasiłku z 80% do 100% wynagrodzenia, co miałby na celu zniechęcenie do ukrywania przez pracowników objawów chorobowych w celu uniknięcia hospitalizacji albo przymusowej kwarantanny ze względów ekonomicznych.

8. Odpowiedzialność za szkody wobec osób trzecich związane z wykonywaniem przez przedsiębiorcę poleceń władzy publicznej. Szkody wyrządzone w związku z działaniami mającymi na celu przeciwdziałanie COVID-19 powinny być naprawione. Gdy powstają one z powodu wykonania polecenia władzy publicznej to Skarb Państwa powinien być obowiązany do naprawy szkody wyrządzonej osobom trzecim. Oczywiście, granicą odpowiedzialności Skarbu Państwa powinien być wymóg odpowiedniej staranności w wykonywaniu poleceń. Skarb Państwa nie powinien zatem być odpowiedzialny, gdy szkoda została wyrządzona umyślnie lub w skutek niedbalstwa wykonującego polecenie lub przez samego poszkodowanego.

9. Deregulacja – ograniczenie sprawozdawczości. Należy oczekiwać skutecznego stosowania kultury oświadczeń w zamian ciągle panującej w Polsce kultury zaświadczeń. Należy przede wszystkim ograniczyć biurokrację w załatwianiu spraw przedsiębiorców i ich pracowników, bowiem w czasach kryzysu nikt nie ma czasu, ludzi i pieniędzy na zajmowanie się „papierologią”. W ramach tego zadnia należy zawiesić, a w niemożliwych sytuacjach, radykalnie ograniczyć wszystkie obowiązki administracyjne przedsiębiorstwa na styku „firma – urząd”, w tym między innymi obowiązki sprawozdawcze przedsiębiorstw.

10. Firmy w Specjalnych Strefach Ekonomicznych – w czasie epidemii oraz w określonym czasie po jej wygaśnięciu należy stworzyć prawną możliwość zmiany umów, albo zmiany warunków umów, m.in. w zakresie obowiązku:

a), zachowania określonego poziomu zainwestowania środków finansowych,

b). utrzymania przez określony czas przyjętego średniorocznego stanu zatrudnienia w przedsiębiorstwie, będących warunkiem utrzymania prawa do otrzymywania pomocy publicznej państwa.

11. Wsparcie utrzymania działalności firm wybranych sektorów i branż oraz mających odrębną specyfikę (np. turystyka, hotelarstwo, handel, gastronomia, transport, firmy sezonowe…).

Nie jest wykluczone, że ww. działania mające w zasadzie charakter generalny mogą nie być wystarczające dla branż szczególnie wrażliwych, jak na przykład transportowa, turystyczna, hotelarska, eventowa, targowa, handlowa czy gastronomiczna, ale także te związane z działalnością kulturalną, czy sportową.

a). Dodatkowe instrumenty finansowego wsparcia – np. dotacje, vouchery, bony, talony, zwroty poniesionych kosztów, ale także zlecenia i zamówienia publiczne…. Należy przyjąć dodatkowe – poza generalnymi instrumentami – wsparcie poprzez państwo określonych firm bądź określonego rodzaju działalności. Do tego mogą być wykorzystane instrumenty wsparcia bezpośredniego, np. dotacje, granty, itp. lub instrumenty pośrednie, jak finansowanie realizacji określonej usługi poprzez bony, talony, vouchery, kierując również zlecenia, zamówienia także w trybie zamówień publicznych. Szczególnie konieczne jest to w sytuacji wprowadzenia przez władzę publiczną obowiązku zaniechania określonej działalności.

b). Linie kredytowe. Uruchomienie linii kredytowych i pożyczkowych na szczególnych warunkach wraz z gwarancjami Skarbu Państwa specjalnie dedykowanych tylko do branż wrażliwych.

c). Handel. W przypadku handlu, należy na czas epidemii zawiesić zakaz handlu w niedzielę, aby dać szansę firmom w sposób bardziej płynny zbywać zamawiane towary oraz ograniczyć piętrzące się kolejki na zewnątrz sklepów klientów oczekujących na możliwość zrobienia zakupów. Jedną z przyczyn zaistniałych problemów są ostatnie decyzje rządu, regulujące godziny otwarcia sklepów dla klientów różnych grup wiekowych oraz ograniczające liczbę kupujących mogących przebywać jednocześnie w sklepie. Siódmy dzień w tygodniu może pomóc rozładować powstające spiętrzenia.

d). Przedsiębiorstwa wykazujące sezonową działalność. W przypadku przedsiębiorstw charakteryzujących się sezonowością działania (np. firmy budowlane, przedsiębiorstwa rolne działów specjalnych, turystyka, itp.), należy przyjąć inne kryteria udzielania pomocy niż te właściwe dla działających w ruchu ciągłym. Dotyczy to na przykład kryteriów dochodu/przychodu oraz terminowości płatności należności publiczno-prawych.

Cześć IV. Utrzymanie stanu zatrudnienia przedsiębiorstw.

„PRACA POPŁACA”

1. Uelastycznienie czasu pracy. Przedłużenie okresu rozliczeniowego i możliwość zmiany systemów czasu pracy, gdy pojawiają się sytuacje nadzwyczajne – jak epidemia – samodzielnie przez pracodawcę. Obecnie wymagane jest bowiem porozumienie ze stroną związkową lub przedstawicielami pracowników, co bardzo wydłuża czas i ogranicza możliwości szybkiego oraz sprawnego reagowania na zaistniałą sytuację w przedsiębiorstwie.

2. Regulacje wewnątrzzakładowe. Poza Kodeksem Pracy w poszczególnych branżach i przedsiębiorstwach obowiązują nie tylko regulaminy, ale i układy zbiorowe pracy. Były one wynegocjowane w czasach „normalnego” funkcjonowania sektora, branży czy danej firmy. Dlatego przewidują rozwiązania często nieprzystające do stanów krytycznych, które w wielu firmach już występują, a proces ten niestety będzie się rozszerzał. Konieczna staje się zatem szybka możliwość odpowiedniego reagowania na sytuację, m.in. poprzez czasowe zawieszanie w części lub w całości na określony czas (na czas epidemii i np. na 3 miesiące po jej wygaśnięciu) zapisów regulacji wewnętrznych, a więc:

a). Zakładowych regulaminów pracy.

b). Układów zbiorowych pracy (zakładowe i ponadzakładowe układy zbiorowe pracy).

3. Prawo do zmiany indywidualnych warunków pracy i płacy. W okresie przezwyciężania kryzysu i w okresie trzech miesięcy po epidemii należy wprowadzić prawo dokonywania przez pracodawcę zmian indywidualnych warunków pracy i płacy pracowników, bez konieczności ich wypowiadana (po tym okresie zostają automatycznie przywrócone wcześniej obowiązujące warunki pracy i płacy, chyba że zostaną wypowiedziane w normalnym trybie). Możliwość taka nie mogłaby naruszać w zakresie warunków pracy przepisów BHP, a w zakresie warunków płacy przepisów dotyczących najniższego wynagrodzenia miesięcznego lub godzinowego za pracę.

4. Zrównanie w zakresie wynagrodzenia praw pracowników na „umowach śmieciowych” z prawami pracowników wykonujących pracę na podstawie stosunku pracy. W przypadku zawieszenia działalności zakładu pracy lub ograniczenia działalności z przyczyn ekonomicznych lub działania siły wyższej (epidemia) wynagrodzenie za pracę oraz inne wynikające z tego tytułu świadczenia należne zatrudnionym „na umowach śmieciowych” (samozatrudnienie, wykonujący pracę na podstawie umowy o dzieło lub umowy zlecenia) powinny przysługiwać na tych samych zasadach, jak pracownikom wykonującym pracę na podstawie stosunku pracy, oczywiście z odpowiednią dopłatą państwa w przypadku postojowego, ograniczenia czasu pracy lub sfinansowaniem płacy w przypadku czasowego zawieszenia działalności gospodarczej przedsiębiorstwa.

5. Dopuszczenia pracownika do pracy. Zmiany w Kodeksie Pracy i innych przepisach prawa mówiące, że w okresie epidemii i np. 30 dni po jej odwołaniu pracodawca jest obowiązany uznawać za aktualne (za nadal ważne) wszelkiego rodzaju badania (lekarskie – wstępne i okresowe), testy (psychologiczne, sprawnościowe), ukończone szkolenia, itp. (np. pracownicy kolei, lotnictwa, kierowcy, itp.).

6. Urlopy wypoczynkowe. Należy wprowadzić w okresie trwania epidemii i do 3. miesięcy po jej wygaśnięciu, możliwość jednostronnego kierowania przez pracodawcę pracownika na urlop wypoczynkowy (z ograniczeniem limitu np. do 14 dni). Chodzi o przyznanie pracodawcy prawa samodzielnego decydowania o wysyłaniu pracowników na urlop wypoczynkowy – w pierwszej kolejności zaległy, a potem bieżący za rok kalendarzowy. Obecne bowiem regulacje prawa pracy wymagają ustalenia planów urlopów ze związkami zawodowymi albo uzgodnienia z samym pracownikiem. Wysyłając pracowników na urlopy pracodawca będzie mógł zmniejszyć obciążenia wynikające z braku dla nich pracy, natomiast sami pracownicy nie ponoszą żadnych strat finansowych, gdyż mają płacone wynagrodzenie za czas urlopu wypoczynkowego.

7. Zdefiniowanie pracy zdalnej. Należy stworzyć definicję legalną pracy zdalnej, ale elastycznej, ramowej do ustalania jej szczegółów pomiędzy stronami stosunku pracy. Dzisiaj jest ona bowiem realizowana bez wystarczających podstaw prawnych, co może tworzyć liczne nieporozumienia oraz spory, w tym sądowe. Epidemia natomiast i jej negatywne skutki, wydaje, że będą trwały nie tylko kilka tygodni, ale nawet całe miesiące, więc realizacja pracy w takim wykonaniu powinna zostać uregulowana dla uniknięcia konfliktów na linii pracodawca – pracobiorca.

8. Zatrudnienie osób niepełnosprawnych. W tak trudnych czasach jak kryzys wywołany epidemią szczególną ochroną powinno się objąć osoby niepełnosprawne wykonujące pracę zarobkową, w celu utrzymania ich miejsc pracy. W tym celu należy zwiększyć zaangażowanie państwa (w zasadzie poprzez PFRON) w zakresie nie tylko wsparcia finansowego miejsc pracy, ale także zmniejszyć biurokrację związaną z realizacją tego zadania. Obecnie bowiem na przykład korekty deklaracji, a nie brak płatności stają się przyczyną sporów między zakładami pracy a PFRON w zakresie wymogów ponoszenia kosztów płacy. Deregulacja choćby na czas trwania walki z epidemią może więc przyczynić się do utrzymania tych ważnych z punktu społecznego miejsc pracy.

9. Osoby wykonujące działalność zarobkową nieprowadzący działalności gospodarczej. Są to osoby, które zarobkując, płacą wszelkie należności publiczno-prawne, w tym obowiązujące je podatki oraz składki na ZUS i FUS, ale nie prowadzą działalności gospodarczej (np. osoby uzyskujące dochody z praw autorskich, osoby prowadzące działalność zarobkową na zasadzie wynajmu, dzierżawy, które nie prowadzą działalności gospodarczej, itp.). Z tych powodów – nie będąc ani przedsiębiorcami, ani pracownikami – wypadli całkowicie z katalogu wsparcia przez państwo, a często w tej kategorii są ludzie, którzy obecnie znaleźli się w absolutnie krytycznej sytuacji. Zaciągnęli na przykład kredyty na zakup lokali użytkowych lub mieszkalnych, z których to przychodów spłacają część lub całość kredytów i mają jednocześnie źródło utrzymania. Brak jednak przychodów uniemożliwia spłatę kredytów oraz możliwości pokrywania kosztów życia. Podobna zatem pomoc, jak ta udzielana na rzecz mikroprzedsiębiorców oraz osób wykonujących pracę w formie samozatrudnienia, powinna być zastosowana w sposób odpowiedni także wobec tej grupy, szczególnie jeśli chodzi o zwolnienia i odroczenia należności publiczno-prawnych i cywilno-prawnych, zawieszenia rat kredytowych, jak i dostępności dla nich mikropożyczek na preferencyjnych zasadach.

10. Pracownicy sezonowi. Dużą liczbę pracowników w Polsce stanowią pracownicy sezonowi, pracujący w rolnictwie, ogrodnictwie, działań specjalnych, ale także w sektorze budowlanym i powiązanym z budownictwem. Ich sytuacja jest bardzo zła, bowiem nie posiadają stałych miejsc pracy i całorocznego zatrudnienia, skutki epidemii w wielu branżach przypadają na czas wykonywania pracy sezonowej. Osoby te powinny być objęte co najmniej analogicznymi formami wsparcia, jak osoby wykonujące swoją pracę na podstawie samozatrudnienia, umowy o dzieło czy umowy zlecenia.

11. Pracownicy z zagranicy. Przedłużenie ważności pozwoleń na pracę dla cudzoziemców (co najmniej na czas epidemii i 3 miesiące po niej). W tak trudnej sytuacji i dla przedsiębiorców i dla pracowników, nie powinno się wprowadzać chaosu związanego z biurokracją dotyczącą zatrudniania obcokrajowców. Ci co pracują i chcą nadal pracować powinni mieć możliwość wykonywania tego w sposób nieprzerwany w czasie epidemii oraz do 3 miesięcy po jej wygaśnięciu, tak, aby i oni i ich pracodawcy mieli czas na ustabilizowanie swoje sytuacji prawnej, finansowej i faktycznej.

12. Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych – W ramach wsparcia pracowników firm, do zakresu świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych należałoby dopisać możliwość finansowania w czasie epidemii pakietów medycznych (m.in. maseczki, rękawiczki, przyłbice, środki dezynfekcyjne, itp.) dla pracowników i ich rodzin. Do rozważenia jest także możliwość rozszerzenia możliwości finansowania z budżetów ZFŚS celów służących do realizacji nowych instrumentów wsparcia dla branż szczególnie wrażliwych, jak sport, rekreacji, turystyka, wypoczynek, kultura…

Uwagi końcowe:

1. Podstawą udzielania pomocy powinna być zasada oświadczeń, a nie zaświadczeń, a w przypadku firm i ich pracowników w grupie mikroprzedsiębiorstw, czas rozpatrywania wniosków o pomoc nie powinien przekraczać 3. dni roboczych.

2. Jednym z najważniejszych instrumentów wsparcia Państwa, w okresie epidemii i przez określony czas po niej, powinny być gwarancje Skarbu Państwa, będące podstawą do używania wachlarza zróżnicowanych instrumentów finansowych.

3. Tam, gdzie ustalane mają być warunki dostępu do instrumentów pomocy i gdzie wyliczalny jest przychód/dochód należy używać kryterium „dochodu”, a nie kryterium „przychodu”.

4. W czasie epidemii możliwymi, a wielu przypadkach absolutnie koniecznymi do zastosowania, instrumentami powinno być odroczenie spłaty kredytów bankowych i rat leasingowych oraz zwolnienia i odroczenia należności publiczno-prawnych (wybrane podatki, ZUS i KRUS), preferencyjne pożyczki i kredyty, a także subsydia państwa. Nie mniej ważne powinny być rozwiązania dotyczące należności cywilno-prawnych, np. dopłat do rachunków za energię, wodę i ciepło (np. rozliczane w ramach przyznanej pomocy publicznej).

5. W szczególnych przypadka dopuszczalne powinno być także wchodzenie kapitałowe państwa – na z góry określony czas, np. 3 lata trwania procesu restrukturyzacji przedsiębiorstwa przy finansowym wsparciu państwa – do przedsiębiorstwa poprzez zakup udziałów/akcji danego przedsiębiorstwa.

Nie wszystkie działania wskazane w niniejszym opracowaniu wymagają ustanowienia nowych lub zmiany obowiązujących przepisów prawa.

Adam Szejnfeld

Senator RP

Warszawa, 06.04.2020r.

#koronawirus #koronawiruswpolsce #zostańwdomu #zostańciewdomu #KoronawirusWPolsce #TarczaAntykryzysowa #TamaAntykryzysowa #Senat #Sejm #SilniRazem